Trí tuệ nhân tạo (AI) đang bước sang một giai đoạn mới tại Đông Nam Á và khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (APAC): từ các thử nghiệm rời rạc sang chuyển đổi mang tính hệ thống trong vận hành doanh nghiệp. Không còn là câu chuyện “có nên dùng AI hay không”, các tổ chức đang đối mặt với một câu hỏi chiến lược hơn: làm thế nào để tích hợp AI một cách bền vững, có kiểm soát và tạo ra giá trị dài hạn.

Các nghiên cứu gần đây của BCG, McKinsey và các báo cáo chuyên sâu về Đông Nam Á cho thấy, khu vực này không chỉ là người theo sau, mà đang dần trở thành một trong những trung tâm AI năng động nhất thế giới, cả về mức độ ứng dụng lẫn tiềm năng tăng trưởng.

1. Thực trạng áp dụng AI tại Đông Nam Á và APAC

APAC dẫn đầu về mức độ sử dụng AI trong công việc

Theo khảo sát của BCG, khu vực APAC hiện ghi nhận tỷ lệ nhân viên sử dụng AI trong công việc cao hơn mức trung bình toàn cầu. Đáng chú ý, AI không chỉ được sử dụng ở các vai trò là quản lý cấp cao, mà đã thâm nhập sâu vào lực lượng lao động tuyến đầu – những vị trí trực tiếp vận hành quy trình và tiếp xúc khách hàng.

Điều này phản ánh một đặc điểm quan trọng của thị trường APAC và Đông Nam Á: tư duy cởi mở với công nghệ mới, cùng với áp lực cạnh tranh cao buộc doanh nghiệp phải tối ưu năng suất liên tục.

Tuy nhiên, mức độ sử dụng cao không đồng nghĩa với chuyển đổi hiệu quả. BCG chỉ ra rằng phần lớn AI hiện nay đang được dùng theo hướng tự phát, cá nhân hóa, chưa được tích hợp chính thức vào quy trình vận hành. Hiện tượng “shadow AI” – nhân viên tự sử dụng các công cụ AI bên ngoài hệ thống doanh nghiệp – giúp tăng hiệu suất ngắn hạn nhưng đồng thời tạo ra rủi ro về dữ liệu, bảo mật và tuân thủ.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: áp dụng AI không chỉ tạo ra giá trị bền vững mà còn đi kèm với tái thiết kế luồng công việc và quản lý rõ ràng.

2. AI đang tái định hình vận hành doanh nghiệp như thế nào?

2.1. Tái cấu trúc các chức năng nghiệp vụ cốt lõi

Theo phân tích từ CORPZZY, AI đang tác động trực tiếp đến nhiều chức năng truyền thống trong doanh nghiệp:

• Tài chính – kế toán: tự động hóa xử lý chứng từ, đối soát, phân tích dữ liệu theo thời gian thực
• Nhân sự: chatbot nội bộ, sàng lọc hồ sơ, hỗ trợ đào tạo và đánh giá năng lực
• Pháp lý & tuân thủ: rà soát hợp đồng, phát hiện rủi ro, chuẩn hóa tài liệu
• Hỗ trợ khách hàng: trợ lý AI xử lý yêu cầu cơ bản, nâng cao trải nghiệm khách hàng

Điểm chung của các ứng dụng này không nằm ở việc thay thế các vị trí ít quan trọng, mà ở khả năng giảm khối lượng công việc lặp lại, giúp tổ chức vận hành linh hoạt hơn.

2.2. Giải phóng nguồn lực cho công việc có giá trị cao

Một trong những lợi ích rõ ràng nhất của AI là tối ưu thời gian. Khi các tác vụ mang tính lặp lại được tự động hóa, nhân sự có thể tập trung vào các hoạt động đòi hỏi tư duy chiến lược, sáng tạo và ra quyết định.

CORPZZY nhấn mạnh rằng, ở nhiều doanh nghiệp, vai trò của nhân sự đang dịch chuyển từ “thực thi” sang “giám sát, phân tích và tối ưu”. Đây là nền tảng để AI trở thành đòn bẩy nâng cao năng suất tổng thể, thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ đơn lẻ.

3. AI đang thay đổi nguồn lực nhân sự và chiến lược phát triển kỹ năng như thế nào?

AI không thay thế con người, mà tái định nghĩa công việc

Một lo ngại phổ biến khi AI được triển khai rộng rãi là nguy cơ mất việc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khu vực cho thấy bức tranh thực tế phức tạp hơn. AI đang thay đổi nội dung công việc, chứ không đơn thuần loại bỏ vai trò con người.

Nhiều vị trí cấp junior hoặc middle level đang chuyển dịch từ các nhiệm vụ mang tính thủ công sang các công việc có giá trị cao hơn, như phân tích, tư vấn nội bộ hoặc phối hợp chiến lược.

Phát triển kỹ năng 

Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cấp các kỹ năng đang có và chuyển hướng sang bộ kỹ năng khác. Các doanh nghiệp tại Đông Nam Á cần đầu tư vào việc phát triển:

• Kỹ năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề
• Hiểu biết nền tảng về AI và dữ liệu
• Khả năng làm việc cùng hệ thống tự động và AI agents

BCG nhấn mạnh rằng, đào tạo nguồn nhân sự song song với triển khai công nghệ là yếu tố quyết định thành công của AI Transformation.

4. Quản trị và quản lý rủi ro khi triển khai AI

Áp dụng AI đi kèm với rủi ro tiềm ẩn

Việc AI được sử dụng rộng rãi nhưng thiếu kiểm soát làm gia tăng rủi ro về:

• Rò rỉ dữ liệu
• Vi phạm quyền riêng tư
• Sai lệch thuật toán
• Thiếu minh bạch trong ra quyết định

BCG cảnh báo rằng, nếu không xây dựng khung quản trị rõ ràng, doanh nghiệp có thể phải trả giá bằng uy tín và niềm tin của khách hàng.

Trách nhiệm của AI như một lợi thế cạnh tranh

Trong bối cảnh đó, trách nhiệm AI không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà đang trở thành một lợi thế cạnh tranh. Các tổ chức tiên phong tại APAC đang tích hợp quản trị, bảo mật vào ngay từ khâu thiết kế AI, không đợi có rủi ro rồi mới xử lý.

5. AI – động lực chiến lược cho doanh nghiệp Đông Nam Á vươn ra toàn cầu

McKinsey chỉ ra rằng, sự trỗi dậy của các doanh nghiệp châu Á trên thị trường toàn cầu gắn liền với khả năng tận dụng công nghệ, đặc biệt là AI, để mở rộng quy mô và đổi mới mô hình kinh doanh.

Đông Nam Á sở hữu nhiều lợi thế: dân số trẻ, mức độ số hóa cao và thị trường tiêu dùng năng động. Khi AI được tích hợp bài bản vào vận hành, các doanh nghiệp trong khu vực không chỉ tối ưu hiệu quả nội bộ, mà còn có cơ hội cạnh tranh ngang bằng với các doanh nghiệp quốc tế.

6. Kết luận: Từ áp dụng AI đến triển khai AI 

Không còn là xu hướng tương lai, mà đang diễn ra ngay trong hiện tại. Tuy nhiên, giá trị thực sự của AI chỉ được tạo ra khi doanh nghiệp tiếp cận AI như một chiến lược tổng thể, bao gồm công nghệ, con người và quản trị.

Doanh nghiệp cần:

• Chuyển từ sử dụng AI rời rạc sang tích hợp vào luồng công việc
• Đầu tư song song vào luồng công việc và hệ thống quản trị
• Đặt nền tảng trách nhiệm cho AI ngay từ đầu

Tại Digityze Asia, chúng tôi tin rằng AI chỉ phát huy hiệu quả khi được kết hợp hài hòa giữa nền tảng kỹ thuật vững chắc và tư duy sáng tạo phù hợp với bối cảnh kinh doanh. Với kinh nghiệm triển khai các giải pháp Digital và Technical cho thị trường Việt Nam và quốc tế, Digityze Asia đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc xây dựng lộ trình AI thực tế, bền vững.